close
تبلیغات در اینترنت
خانه‌های قدیمی و تاریخی ایران را بهتر بشناسید

RZHGBFT

خانه‌های قدیمی و تاریخی ایران را بهتر بشناسید

banner
جستجوگر پیشرفته



خانه‌هایقدیمی و تاریخی ایران را بهتر بشناسید

معماری ایرانی که ابتدا در محدوده فلات ایران و سپس در حوزهنفوذ فرهنگ ایرانی شکل گرفت، همچون همه معماری‌هایی که ریشه در فرهنگ بومی دارند،به اقلیم توجه داشته و تا پایان دوره قاجار آثار با ارزشی از خود به جا گذاشته استاز جمله خصوصیات خانه‌های قدیمی در بیشتر شهرهای ایران مساحت زیاد آن‌هاست….

معماری ایرانی که ابتدا در محدوده فلات ایران و سپس در حوزهنفوذ فرهنگ ایرانی شکل گرفت، همچون همه معماری‌هایی که ریشه در فرهنگ بومی دارند،به اقلیم توجه داشته و تا پایان دوره قاجار آثار با ارزشی از خود به جا گذاشته است

از جمله خصوصیات خانه‌های قدیمی در بیشتر شهرهای ایرانمساحت زیاد آن‌هاست. سبک معماری آنها نیز به این صورت است که از دو قسمت اندرونی وبیرونی تشکیل شده‌اند.

رنگ‌های به کار رفته در تزیینات ساختمان‌ها متأثر از ویژگی‌هایاقلیم گرم و خشک بوده‌اند. مصالح ساختمان‌ها، علاوه بر توانایی‌های سازه‌ای وتوجه به مسائل اقتصادی و تأمین مصالح از نقاط نزدیک، بهترین شکل بهره‌برداری ازانرژی محیط را نشان می‌دهند.

سازه‌های طاقی در این بناها نشان دهنده رابطه اقلیم و معماریهستند. حتی در نقوش تزیینی رد پای خورشید را به عنوان مهمترین عامل اقلیمی درنقوشی با نام شمسه و چرخ خورشید می‌توان دید.

اغلب خانه‌های قدیمی و تاریخی از قسمت‌های ذیل تشکیل ‌شده‌اند:

  • سکو، سردر ورودی، در ورودی، هشتی، دالان، ایوان‌ها، حیاط و اتاق‌های اطراف آن، حوض، آشپزخانه، سرویس‌ها، جهت ساخت خانه، گودال باغچه، بام، سرابستان، زمستان نشین، تابستان نشین، بهار خواب، اتاق کرسی، پایاب، شوادان، شبستان، شناشیل، آب سرا و اتاق بادگیر.



نمایی از سکو در خانه‌های قدیمی

سکو به محلی در دو سوی در ورودی، برایاستراحت در هنگام انتظار برای ورود یا گفت و گو با همسایه‌ها گفته می‌شود.
سر در ورودی هلال تزئینی روی در و تنها قسمت خارج ازخانه است که اغلب کاشی‌کاری دارد و معمولاّ طوری ساخته می‌شده که در زمستان‌هامانع از ریزش برف و باران بوده و در تابستان‌ها نیز مانعی برای تابش مستقیم آفتاببه شمار می‌رفته است. در بالای سردر آیاتی از قرآن کریم یا عبارات مذهبی نوشته می‌شدتا هنگام ورود و خروج از زیر آیات قرآنی یا روایات و عبارات دینی عبور کنند.



درب قدیمی با
۲ نوع کوبه

در ورودی، در بیشتر خانه‌های سنتی، درهای ورودی دو لنگه و چوبی هستند وهر لنگه کوبه‌ای نیز دارد. زن‌ها حلقه‌ای که صدای زیری داشت را به صدا در می‌آوردندو مردها کوبه چکشی شکل را که صدای بمی‌داشت.

هشتی‌هااغلب به شکل هشت ضلعی یا نیمه هشت ضلعی و یا بیشتر مواقع ۴ گوش است. هشتی دارای سقفی کوتاه و یکمنفذ کوچک نور در سقف گنبدی شکل آن است و عموماّ سکوهائی برای نشستن در آن طراحیشده است.



نمایی از خانه‌ای قدیمی در کاشان

هشتی برای انشعاب قسمت‌های مختلف خانه و گاه برای دسترسی بهچند خانه ساخته می‌شد. در خانه‌های بزرگ، اندرونی و اقامتگاه‌های خدمتکاران نیز بههشتی راه داشتند و اغلب برای جدا سازی آقایان و خانم‌ها دو قسمتی ساخته می‌شد.

دالان راهرویباریکی بود که با پیچ و خم وارد شونده را از هشتی به حیاط خانه هدایت می‌کرد. پیچو خم دالان برای رعایت حریم خصوصی خانه بود تا عابران نتواند سریعاً فعالیت‌های جاری در حیاط رامتوجه شوند.



نمایی از حیاط خانه‌های قدیمی

حیاط درخانه‌های قدیمی مرکز و قلب ساختمان بوده است. حیاط مرکزی همراه با ایوان در هرسمت، ویژگی بود که از گذشته‌های دور در معماری ایرانی به چشم می‌آمد.

همچنین حیاط محلی برای برگزاری مراسم مختلف نظیر مراسم مذهبی،عروسی و تجمع اقوام بود. معمولاً چهار گوش بوده. ابعاد حیات را تعداد و عملکردفضاهای اطراف آن تعیین می‌کنند. هر حیاط معمولاً یک حوض و چند باغچه دارد که بستهبه شرایط مختلف محلی نظیر آب و هوا و عوامل فرهنگی اشکال متفاوتی می‌یابد.

حوض و باغچه در حیاط‌سازی خانه‌های قدیمی معتبرترین عناصر به شمار می‌رفتهاست.

تالار عموماًفضائی بود با تزئینات بسیار زیبا و پرکار که در کنار اتاق‌های ساده زندگی در خانه‌هایسنتی کاملاً مشهود بود. تالار با گچبری، آئینه‌کاری، نقاشی روی گچ، مقرنس و بانقاشی روی چوب تزئین می‌شدند.

نشیمن،‌اتاق‌هائی بودند که نسبت به تالار اهمیت کمتری داشتند و از اتاق‌های ساده مهمتربودند. نشیمن، محل تجمع افراد خانواده و مهمان‌های بسیار نزدیک به حساب می‌آمد اینعناصر از نظر تزئینات بسیار ساده بودند.


نمایی از آشپزخانه در خانه‌های قدیمی

آشپزخانه معمولاً مربع یا مستطیل و نزدیک آب انبار و چاه آب ساخته می‌شد.در درون آشپزخانه، محلی برای پخت و پز، ذخیره چوب و تنور پخت نان و در درون دیوارآن تاقچه‌ای برای قرار دادن ابزار آشپزی و غذا تعبیه می‌شده است.


نمایی از مطبخ در خانه‌های قدیمی

توالت و حمام معمولا در سطح پایین‌تری قرار می‌گرفتند. این عمل به دلیلسهولت در استفاده از آب و زهکشی آن و همچنین گرمای آن انجام می‌شد. حمام به دو بخشتقسیم می‌شد؛ یکی برای تعویض لباس (سر بینه) و دیگری برای شست وشو (گرم خانه).

جهت ساخت خانه‌های قدیمی تابع زاویه نور خورشید و قبله بوده است. هر وجه خانه برای فصلخاصی از سال مناسب بود و عناصری مانند تالار، بادگیر، پنج دری، سه دری و ارسی درشمار راه حل‌ها بودند.

در اکثر قریب به اتفاق خانه‌های سنتی، محور اصلی بنا، محورشمالی جنوبی بودند و بهترین موقعیت را برای گرفتن نور خورشید داشتند تا در روزهایگرم تابستان از سایه و در زمستان از گرمای خورشید برخوردار باشند. فضاهای اصلیزندگی نیز در دو سمت شمالی و جنوب و فضاهائی که اهمیت کمتری داشتند،‌ به خصوصفضاهای خدماتی در دو سمت شرق و غرب ساخته می‌شدند.

گودال باغچه یا باغچال در وسط حیاط مرکزی ساخته می شده و یک طبقه در داخل زمین فرومی‌رفته است. نمونه‌های این فضا در اقلیم های بسیار خشک کویری از جمله در کاشان،نایین و یزد دیده می‌شود. گودال باغچه علاوه بر تأمین خاک مورد نیاز خشت‌هایاستفاده شده در بنا، امکان دسترسی به آب قناط را هم فراهم می‌کرده.



نمایی از طبقه زیرین در خانه‌های قدیمی

بام درمعماری ایران به جرأت بخشی از فضای زندگی است و علاوه بر وجود حجم‌های پیچیده وزیبا، به عنوان حیاط هم مورد استفاده قرار می‌گرفته است. در شهرهایی چون نایین دربرخی از بناها با دیوارهای صندوقه چینی شده، اطراف بام را تا حدود یک متر و نیمبالا آورده و نوعی حیاط در بام بوجود می‌آوردند که در شب‌های تابستان برای خواباستفاده می‌شده است. همچنین این دیوارها با سایه اندازی بر بخشی از بام در ساعاتمختلف روز نقش اقلیمی ثانویه‌ای نیز داشته‌اند. چنین فضاهایی در مساجد نیز مورداستفاده بوده است.

سرابستان باغ کوچکی بوده که کنار خانه ساخته می‌شده و تأثیر اقلیمیزیادی بر خانه داشته است. نمونه بسیار خوب آن در کنار خانه پیر نیا در نایین درقسمت جنوبی حیاط وجود دارد، در واقع متمولین با ساختن چنین فضایی نوعی ییلاق درکنار خانه خود بوجود می‌آورده‌اند.

اگرچه زمستان نشین پیش از آنکه نام فضای معینی باشد، به همه فضاهایی که در وجهشمالی حیاط ساخته می‌شوند تا از آفتاب زمستان که با زاویه‌ای مایل به درون اتاق‌هامی‌تابد استفاده کنند، گفته می‌شود، اما مجموعه معینی از فضاها با رابطه‌ای خاص،‌مجموعه فضاهای زمستان نشین را تشکیل می‌دهند که عبارتند از سه دری،‌ پنج دری و شکمدریده، که روی محور اصلی قرار می‌گرفته‌اند و دو فضای ارتباطی که می‌توانند راهرویا تختگاه باشند و گوشواره‌هایی که از سه دری، اتاق ارسی یا تهرانی و اتاق دو دریتشکیل شده‌اند و گوشه‌های این بخش را تشکیل می‌دهند.

فضای اصلی زمستان نشین روی محور اصلی قرار گرفته و برای ورودبیشتر نور خورشید اغلب پنجره‌های آن را از ارسی‌های بزرگ می‌ساخته اند. داخلفضاهای مرکزی با توجه به بسته بودن فضا، تزیینات پیچیده‌ای چون قطارهای مقرنس وآیینه کاری‌های بسیار پیچیده دیده می‌شود.

تابستان نشین نیز موقعیتی مانند زمستان نشین دارد با این تفاوت که در وجهجنوبی حیاط قرار گرفته است تا در تابستان از تابش مستقیم آفتاب در امان بماند وروی محور اصلی آن معمولاً فضای نیمه باز با تالار قرار می‌گیرد.

این تالارها و ایوان ها جز در مواقع بسیار سرد سال مهمترینفضایی زندگی در خانه بوده اند، و اگرچه همیشه تزیینات داشته‌اند، اما با توجه بهباز بودن و نفوذ گرد و خاک، از تزیینات بسیار پیچیده در آنها پرهیز و به نقوش سادهگچی در ترکیب با آجر یا سیم گل قناعت می‌شده است.

بهار خواب همان مهتابی است و در مناطقی از خراسان تخ بوم (تخت بوم) نیزنامیده می‌شود. این فضای بدون سقف در مجاورت حیاط و در طبقات بالاتر از اول ساختهمی‌شده و شب‌های تابستان در آن می‌خوابیدند و بسته به محل استقرار آن، در ساعاتیکه دیوارهای اطراف بر آن سایه مناسب می‌انداخته از آن استفاده می‌شده. در بهار وپاییز در تمام ساعات روز و در تابستان شب‌ها قابل استفاده بوده است.

این فضا در دوره قاجار به مساجد و مدرسه‌ها نیز راه یافت ونمونه‌های زیبایی از آن را در مسجد سید اصفهان، مسجد سلطانی سمنان و مسجد سپهسالارتهران می‌توان دید و در مناطق گرم و مرطوب چون دزفول و شوشتر جزء جدایی ناپذیرخانه‌های مسکونی است. تزیینات رایج این فضا از جنس تزیینات نمای رو به حیاط است.

اتاق کرسی در مجموعه زمستان نشین و اغلب در گوشه‌های این بخش که در وپنجره کمتری به حیاط دارند، ساخته می‌شده تا در زمستان با بستن در و پنجره‌هابتوان آن را گرم کرد. در وسط اتاق، چال کرسی قرار داشته و ابعاد اتاق تابع ابعادکرسی بوده، چون دیواره‌های آن برای تکیه دادن مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند. این فضا در همه خانه‌هایاقلیم سرد و کوهستانی وجود دارد.

این اتاق در مناطق پر شیب در پشت اتاق‌ها و داخل کوه کنده می‌شدهو فاقد پنجره بوده است. این بخش در خانه‌هایی که حیاط بیرونی داشتند، گاه روی محوراصلی که شکم دریده یا چلیپا بوده نیز قرار می‌گرفته است. در خانه حیدرزاده تبریزاتاق کرسی الگوی شکم دریده دارد. که با توجه به استفاده این اتاق در شب و در بخش‌هایخصوصی خانه تزیینات مفصلی ندارد. در خانه پیرنیا در نایین این اتاق با استقرار درمحور اصلی، تزییناتی بسیار ظریف با لایه کاری گچی دارد.شاه نشین در داخل اندرونیقرار دارد و آفتاب خور است. به همین دلیل بزرگتر و با اهمیت‌تر ساخته می شود.
و شاه نشین محسوب می شد.



نمایی از اتاق شاه‌نشین در خانه‌های قدیمی

شاه نشین اتاقی است با ارتفاع نسبتا بلند که معمولا ارتفاع آن ۲ برابر دیگر اتاق‌های خانه‌های قدیمیاست. در قسمت بالای این ارتفاع، سقف نیم گنبدی قرار می‌گیرد و چون ارتفاع زیاد بودباعث خنک شدن اتاق می‌شود.

شاه نشین ها با تزئینات خاصی نظیر نقاشی، شیر و شکر در زیرگنبد و در زمان قاجار با آیینه کاری همراه بوده است. گچبری‌های نفیس به همراهتندبری‌ها در اطراف اجاق و نقاشی‌های شیشه‌ها نیز از جمله این تزئینات به شمار می‌رود.

یک ارسی (پنجره) بالا رو، با شیشه‌های رنگی همراه با الحاقاتمربوط به آن نیز در اتاق شاه نشین وجود دارد که اغلب ۳ دری یا ۵ دری بوده است.

پایاب محلدسترسی به آب قنات در حیاط خانه‌ها و مساجد است و نمونه‌های عمومی آن نیز درشهرهایی همچون نایین به چشم می‌خورد. الگوی معمول آن هشتی است که با اتاق ترکی یاکلمبه پوشانده و در مسیر قنات در مرکز آن یک حوض ساخته می‌شود.

شوادان که شبادان، شبابیک، خشیان و باد کش نیز نامیده می‌شود به طور مشخص در شهرهای دزفولو شوشتر دیده می‌شود و زیر زمینی با عمق بسیار زیاد است. با توجه به ویژگی خاک ایندو شهر، در واقع در دل زمین حفر می‌شود و معمولاً فاقد مصالح ساختمانی است وحداکثر در مواردی بخش‌هایی از دیواره آن را با گچ می‌پوشانند. سقف آن گنبدی و فاقدسازه است. در بالاترین قسمت سقف، سوراخی وجود دارد که معمولاً به کف حیاط می رسد.

این فضا که گاه ۶ تا ۷ متر در زیر زمین پایین می‌رود به زیر حریم مالکیتی خانه مجاور نیز نوفذ می‌کند.شوادان‌ها علاوه بر مکش سوراخ بالا که موجب جریان هوا می‌شود، از پدیده نفوذتأخیری فصول در زمین استفاده می‌کنند. در چنان عمقی معمولاً با دمای یک یا حتی دوفصل قبل روبرو هستیم. شوادان ها عملاً تزییناتی ندارند و اغلب الگوی فضای مشخصی درآنها دیده نمی‌شود، اما در نمونه‌های عالی الگوی شکم دریده یا چلیپا دارند.

شبستان در مساجدبه عنوان نمازخانه در دو طرف گنبد خانه یا اطراف ایوان‌ها شکل می‌گیرد و معمولاًدر زمستان بیشتر استفاده می‌شود. به زیر زمین خانه‌های شوشتر ودزفول هم شبستان گفته می‌شود که معمولاً حدود ۱٫۵ تا ۲ متر در زمین فرو رفته و پنجره‌هاییبه حیاط دارند و حد فاصل شوادان و طبقه اول‌اند. از این فضا در ساعاتی از روز درتابستان و در بهار و پاییز و در مواردی به عنوان انبار نیز استفاده می‌شود.

شناشیل مختصمناطق جنوبی ایران بخصوص بوشهر است و به نوعی بالکن به سمت بیرون خانه و روی معبرعمومی گفته می‌شود که با چوب ساخته شود و پیرامون آن با نرده‌های مشبک پوشیده شدهباشد تا هوا به راحتی در آن جریان یابد. شناشیل در برخی از موارد سقف ندارد. نمونه‌هاییاز این فضا در برخی از خانه‌های شیراز نیز دیده شده است.

آب سرا به ساختمان‌های ییلاقی گفته می‌شود که در میان استخر یا دریاچه و برای استفاده ازرطوبت و چشم انداز آب ساخته می‌شدند. نمونه‌های زیبای آن شاه گلی در تبریز و چشمهعلی دامغان هستند.


نمایی از کنده در خانه‌های قدیمی

کنده فضاییاست که در دل زمین کنده شود. نمونه‌های زیبای آن روستای کندوان در اسکو و میمندهستند، ولی در بسیاری از خانه‌های کوهستانی، قسمت‌های پشتی فضا را به شکل پستو دردل زمین می‌کندند که کیفیت اقلیمی بسیار مناسبی در زمستان و تابستان بوجود می‌آوردو گاهی به عنوان اتاق کرسی نیز استفاده می‌شده است.

اتاقبادگیر درتابستان نشین خانه‌های حاشیه کویر یا حاشیه دریای جنوب، علاوه بر تالار اصلی، دربرخی موارد گوشواره‌ها نیز از جریان هوای بادگیر استفاده می‌کرده‌اند. اتاق بادگیربه هر فضایی در طبقه اول تابستان نشین که از هوای بادگیر استفاده کند گفته می‌شود.تزیینات این فضا همچون تزیینات ایوان است


:: امتیاز: نتیجه : 0 امتیاز توسط 0 نفر مجموع امتیاز : 0

:: بازدید : 45
:: ارسال شده در: آرشیو کل , معماری و شهر سازی ,
:: مطالب مرتبط: خبر فوری , پست ویژه , دانلود رایگان کتاب نویفرت ۲۰۱۴ PDF دانلود رایگان کتاب نویفرت ۲۰۱۴ – کتاب نویفرت (Neufert) یکی از مراجع , چگونه از هک شدن سیستم جلوگیری کنیم؟ , آشنایی با رشته معماری داخلی به اعتقاد بعضی ها معماری مادر همه هنرهاست که تعاریف مختلفی از آن ارائه , نکاتی برای انتخاب رشته معماری!!! , شاخه های مختلف معماری کارشناسی ارشد معماری به 4بخش تقسیم میشه که هرکدوم از این بخشا خودشون دارای گر , مهندس معماری معرفی شغل، محیط کار، فعالیت های شغلی، شرح وظایف و ... مهندسی معماری برای شما است، اگر ... , معرفی رشته معماری , دانلود کنید: تصاویر پس زمینه ویندوز 10 با کیفیت 4K و Full HD , دستورات اتوکد همراه با مخفف آن , زیر گنبد کبود؛ تصاویری زیبا از سقف بناهای تاریخی ایران , فهرست موضوعات - علم و فن آوری - معماری و عمران , سخن اول.... مصالح دنیای خاص خود را دارند. با چگونگی قرار دادن آنها در کنار یکدیگر و نیز علائمی که از ط , محاسبه شیب زمین و شیب رمپ در این آموزش تصمیم دارم که نحوه محاسبه شیب زمین یا شیب رمپ را براتون توضیح , ورود به سیستم دانشگاه پیام نور https://reg.pnu.ac.ir/Forms/AuthenticateUser/main.htm برای دانشجویان عزیز دسترسی آسان لین , عکس های باور نکردنی از قبل و بعد ارایش مجموعه : آرایش صورت و زیبایی عکس های باور نکردنی از قبل و بعد , چگونه یک مرد ایرانی از هیچی به یک میلیاردر تبدیل شد مجموعه : مطالب جالب و خواندنی چگونه یک مرد ایرا , تصاویر زیبای هیئت‌ های قدیمی عزاداری , جملات و تصاویر عاشقانه ✔جـــــــــای دلـــــــم خـــــالـــــی✔ سَر بِہ زیر وُ ساڪِت وُ بـ ے בَس ,
:: برچسب‌ها: خانه‌های قدیمی و تاریخی ایران را بهتر بشناسید ,
نویسنده
نویسنده : ali tavakkoli
تاریخ : [جمعه 13 شهريور 1394 ] [ 10:58]
تاریخ
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:):(;):D;)):X:?:P:*=((:O@};-:B/:):S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟[حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
آخرین مطالب ارسالی
خبر فوری تاریخ : دوشنبه 30 آذر 1394
پست ویژه تاریخ : چهارشنبه 22 مهر 1394
دانلود رایگان کتاب نویفرت ۲۰۱۴ PDF دانلود رایگان کتاب نویفرت ۲۰۱۴ – کتاب نویفرت (Neufert) یکی از مراجع تاریخ : چهارشنبه 06 بهمن 1395
پست فوری تاریخ : چهارشنبه 06 بهمن 1395
چگونه از هک شدن سیستم جلوگیری کنیم؟ تاریخ : چهارشنبه 22 دی 1395
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
user
progress عضو شويد

نام کاربری :
رمز عبور :

progress فراموشی رمز عبور؟

progress عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : *کد امنیتیبارگزاری مجدد
آمار مطالب آمار مطالب
کل مطالب کل مطالب : 930
کل نظرات کل نظرات : 4
آمار کاربران آمار کاربران
افراد آنلاین افراد آنلاین : 2
تعداد اعضا تعداد اعضا : 44

کاربران آنلاین کاربران آنلاین

آمار بازدید آمار بازدید
بازدید امروز بازدید امروز : 125
باردید دیروز باردید دیروز : 446
ورودی امروز گوگل ورودی امروز گوگل : 4
ورودی گوگل دیروز ورودی گوگل دیروز : 23
بازدید هفته بازدید هفته : 1,801
بازدید ماه بازدید ماه : 9,127
بازدید سال بازدید سال : 27,081
بازدید کلی بازدید کلی : 112,224

اطلاعات شما اطلاعات شما
آِ ی پیآِ ی پی : 54.163.53.153
مرورگر مرورگر :
سیستم عامل سیستم عامل :
RSS

Powered By
Rozblog.Com
Translate : RojPix.ir